Taal en identiteit

Inmiddels ben ik alweer acht jaar actief als taaldocent. Ik geef NT2-les (Nederlands voor anderstaligen). De eerste minuten dat ik voor een groep stond, wist ik het al: hier voel ik me thuis. De NT2-klas is een van de weinige plekken waar er daadwerkelijk sprake is van culturele uitwisseling. In het ‘echte’ leven in Amsterdam zie ik helaas vooral veel segregatie: een ritje door de buitenwijken zegt wat dat betreft genoeg. In gesloten gemeenschappen heb ik me altijd minder op mijn gemak gevoeld. Er is in monoculturen vaak minder respect voor onderlinge verschillen, voor andere manieren van denken, voor alles wat in mijn ogen het leven juist interessant maakt.

In de NT2-les zijn mensen met zeer verschillende achtergronden echter gedwongen om elkaars verhalen aan te horen en het is mooi om te zien dat dat regelmatig leuke vriendschappen tot gevolg heeft. Natuurlijk komt er bij het vak ook aardig wat administratieve rompslomp om de hoek kijken, maar het lesgeven zelf vind ik nog steeds heerlijk. Het geeft me veel voldoening om mensen enthousiast te maken en te kunnen helpen om in Nederland een nieuw leven op te bouwen. Dat geeft een hoop energie. Eerder dit jaar heb ik daar nog een kort gedichtje over geschreven:

Leraar

 

Leraar, wat een fantastisch beroep

Om een ander te leren

Hoe iets werkt

Of wat iets doet

Kennis is toch niet bedoeld

Om je graf mee in te nemen?

Je kunt het gebruiken voor jezelf

Maar ook met mensen delen.

(Uit ‘Ademwolken’ – nov 2017)

Dat is trouwens zeker niet het enige gedicht dat ik onlangs heb geschreven. Op 12 november jl. heb ik namelijk mijn twee lijvige debuutbundels Ademwolken en Breath Clouds gepresenteerd met een optreden vol spoken word (ritmisch voorgedragen poëzie) en dansbare hiphop- en electrotracks. In 2018 zal ik hier vaker mee op het podium te vinden zijn.

Naast gedichten schrijf ik sinds twee jaar onder de naam Meneer Janssen ook NT2-liedjes, wat voor mij een ideale kruisbestuiving tussen muziek en taalonderwijs is. Mijn laatste nummer ‘Verleden tijd’ heeft inmiddels meer dan 23.000 views op Youtube. Weliswaar niet wereldschokkend veel, maar toch weer een heus persoonlijk record. Mijn verschillende creatieve projecten zijn overigens allemaal terug te vinden op mijn persoonlijke website www.ademwolken.nl.

Goed. Mijn focus was door mijn beroep de afgelopen jaren dus al iets meer op de buitenwereld gericht, maar de grootste herdefinitie in mijn leven is – hoe cliché! – het moment dat ik vader werd. Na jaren voornamelijk persoonlijke doelen te hebben nagestreefd, stond er opeens een ander leven centraal. Dat had een relativerend en bevrijdend effect (zo werd vorige maand de dag van mijn eerste boekpresentatie opeens de dag van Stella’s eerste wiebeltand :-)).

Taal speelt ook bij het ouderschap een belangrijke rol en dat heeft invloed op hoe je jezelf ziet. Een simpel voorbeeld: Stella (bijna 6) noemt me logischerwijs niet Willem, maar papa. Met dat woord ben ik me de afgelopen jaren steeds meer gaan vereenzelvigen en ik weet nu al dat ik de rest van mijn leven in de eerste plaats een trotse papa zal zijn. Dat taal op die manier heel bepalend is voor je identiteit, zie ik ook duidelijk terug in het gedrag van mijn dochter, die Carla en ik heel bewust tweetalig opvoeden. Ik vind het nog elke dag te gek om te zien hoe snel ze tussen het Portugees en Nederlands kan schakelen en hoe ze zich in beide talen en culturen 100% thuis voelt. Daar ben ik stiekem wel jaloers op. Uit onderzoek blijkt tenslotte dat meertaligheid heel veel voordelen oplevert, o.a. op het gebied van abstract denkvermogen, concentratie, taalgevoel (ofwel je meta-linguïstisch bewustzijn) en inlevingsvermogen. Mocht je nu denken, wat jammer eigenlijk dat ik mijn kinderen niet tweetalig kan opvoeden: een dialect (‘streektaal’ is een geschikter woord) is evengoed een taal, dus lang leve het Brabants!

Omdat het zo toepasselijk is, wil ik bij dezen – vergeef me mijn verwaandheid – afsluiten met een ander gedichtje van mezelf:

Nare streken

 

Het enige verschil

Tussen dialect en taal

Is de erkenning van de overheid

Dat is het hele verhaal.

Met hartelijke groet,

Willem

(Dit stukje is onlangs verschenen in De Botterkletser, het krantje van mijn Brabantse familie)

2017-12-19T10:21:39+00:00